Retrospekte

Esperante  English
la 8-an de Februaro 2018
Laste ŝanĝita: la 11-an de Februaro 2018

El la militolernejo de la vivo: Kion ne detruas min, faras min pli forte.
―Friedrich NIETZSCHE

Mi ne tute aprezis tion, kion tiuj vortoj signifis antaŭ nun. Mi lernis, ke krom la sperto, ekzistas alia grava afero, kiun la vivo instruas nin—travivado. Kiam ni estas en la rando de disfalo, paneo, aŭ eĉ morto, la plej gravaj aferoj en niaj vivoj ekaperas antaŭ niaj okuloj.

Kiam ni ricevas multe da doloro, kaj ni travivas ĝin, ni vivos rakonti la rakonton. Ni vivos kunhavi la rakonton por venontaj generacioj. Kiam ni suferas kaj brakumas la necesan agonion, ni devigatis pensi retrospekte. Tiam ni devigatis analizi. Ni tiam metitas en pozicion, en kiu, ni ne plu povas priprokrasti la sekvan idealan aferon por fari. Mi konsciis, ke kiam ni travivas afliktadon, magia io komencas okazi. Kaj kiel por mi, alvenis en la formo de malĝentila vekiĝo.

Mi ne sciis, ke magia io disfaldos. Per ne nei mian staton, mi kapablis brakumi la premion. Mi konsciis, ke kiam mi povis avidi spiron, mi malŝlosis partojn de mi, kiuj restis nekonitaj antaŭe. Malrapide, kiel la lumradioj de la suno en la mateno, tuŝanta la akvoglobetojn sur folio, mi konsciis vidi min mem, kiel per unuafoje vidi mian rebrilon sur lageto. Mi malkovris, ke ekzistis multaj latentaj partoj de mi, simple restadas esti vekitaj.

Ĉe la pinto de mia agonio, mi katapultiĝis al memdetruo. Per kolerego, mi fingromontris al mi, sen antaŭzorgo. Mi malestime kriegis al mi, meti ĉion de kulpo sur miaj ŝultroj. La plej malbona parto de tio, estis, mi haste faris ilin. Mi neprudentis eĉ al mia memo. Mi ne konsciis, ke mi jam bredis tutan kolonion de sola specio de vermo, kiu do ankoraŭ manĝas min de la ene kaj manuzis min lau ilia volo. Mi ankaŭ tentitis multfoje por krei promesojn al mi; promesoj kiuj iutempe neesprimitas, krei mian propran ĥaoson kaj danĝeron. Mi forgesis ami mian propran memon.

Mi jam demandis al mi alian gravan demandon. Demando, kiu ultimate liveris sendormajn noktojn, maltrankvilecon, kaj la neeblecon por tute kompreni la senperan tempon kaj spacon ĉirkaŭ mi. “Ĉu meritis fari tion?” Ŝajnis al mi tiutempe, ke kiam ajn mi pripensas tion, mi malfermas la skatolon de Pandoro. Kaj iumaniere, mi ĉiam konvinkis min mem por malfermi ĝin, por vidi ĝin mem. Me estis tro sciema por scii, kio estis ene, malgraŭ admono el mi. Alia sciema animo, diris lian opinion, avizas min, ke tio estis la malĝusta demando por demandi. Ke, mi devus serĉi la ĝustan respondon, per mi mem, kvazaŭ provi trovi mian vojon hejmon.

Unufoje, iu frapis la pordon—bedaŭro. Malgraŭ lia ŝajne kompatinda stato, mi ne permesis eniri lin, kiel ajn persista li estis. Mi scias, ke la momenton, en kiu mi permesas eniri lin, li tuj bonvene sentos por si, kaj komforte sentos ĉirkaŭ la loĝejo, kvazaŭ ĝi apartenas al si. Ĉiufoje li frapis la pordon, si demandis ĉu si bonvenas. Mi kuraĝanime diras “Ne.” ĉiufoje. Mi dirus diri al mi, ke se mi ne faris tion, mi ne devus sperti la doloron. Tio eraras en multaj manieroj, tial ke, se mi ne faris tion, mi ne devus esti tie en la unua okazo, por demandi tiun demandon. La kapablo por diri tiun demandon estis atesto por la sperto. Postvivado estas 20/20.

Mi ofte aŭdis la frazon “Vi ne devis doni vian ĉion.” Tio eblis funkcii al ili. Tio eblis funkcii al iliaj metodoj, tamen nepre por mi. Kial? Tial ke, mi ne povos esplori miajn limojn se estas mi mem, kiu metos la limojn, antaŭ mi eĉ esploras. Se mi ne ege strebas, mi ne povas iri ien. Mi porĉiame enfermitos en la sama loko. Se oni ne donos siajn plej bonajn en ĉiu ŝanco kiun si havos, siaj agoj facile falas en la kategorio de duagradeco. Se io valoras fari, valoras fari ĝin tre bone.

Niaj mensoj reagas al stimuloj, kaj ĉi tio ankaŭ aplikatas al iliaj prikomponantoj, kiel niaj bonfartoj kaj pensmaniero. Kiam ni trotrejnas niajn korpojn, plej verŝajne, ili spertos vundojn. Tamen, kiam ni trejnas niajn korpojn proksime al niaj limoj, ĉe la rando de rompado, ili plifortiĝos. Do, scii niajn limojn kernas al niaj kreskadoj. Scii kiam por ĉesi ege signifas se ni volas trapasi niaj maljunajn limojn. Per atenteme iras al niaj rompadaj limoj, ni malŝlosas pli grandan potencialon.

Armiĝis per pli da scio, mi nun pli avidas alfronti ian defion, eĉ signifas kontraŭstari al ŝtormo. Mi transiros miajn malnovajn limojn, eĉ signifas vundiĝi denove. Mi aŭdacos la demonojn por iri rekte al mi, ĉar mi faros ilin sperti mil mortojn. Ĉiufoje mi falas, mi stariĝos denove por daŭri la batalon. Mi ege frapos pli ol la lasta frapo, tiel longe kiel sango kuras tra mia korpo, tiel longe kiel mi sentas la palpeblan aeron de mia spiro.

Dankon al Raymund Martinez pro la korektoj.